سيد عبد الحسين طيب
كلم الطيب 36
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )
در مبحث عدل بيايد و بسا باشد كه فعلى مطلقا مصلحت در صدورش نباشد يا آنكه در وقتى مصلحت داشته باشد و در غير آن وقت داراى مصلحت نباشد و يا اينكه با وجود شرايطى صدورش شايسته ، و با فقدان آن شرايط شايسته نباشد البته چنين فعلى تا مصلحت در ايجادش نباشد از حقتعالى صادر نشود و از عدم صدور آن نقصى در ساحت قدسش وارد نيايد ، بلكه صدورش بدون مصلحت لغو و قبيح و موجب عيب و نقص باشد و هرگاه مصلحت در ايجاد آن باشد البته از او صادر شود زيرا در اين صورت صدور آن حسن و نيك و تركش قبيح و زشت خواهد بود ، بنابراين جميع صفات فعليه از قبيل خلق و رزق و اماته و احياء و رحمت و غفران و عطاء و منع و غيره در موقع خود حسن است و از خدا صادر شود و در غير موقعش قبيح است و از او صادر نگردد پس ثبوت و سلب بموقع خود ، نقص و عيبى نخواهد داشت . توضيح صفات سلبيه جلاليه و طريق نفى آنها : چون واجب الوجود غنى بالذات - يعنى - داراى جميع مراتب كمال است احتياجى به غير خود ندارد براى اينكه احتياج نقص است و لازمه كمال فقدان نقص است بنابراين ممكن نيست مركب و داراى اجزاء باشد زيرا مركب از دو جهت داراى احتياج است . اول - از جهت اجزاء كه تا آنها نباشند محال است مركب موجود شود . دوم - از جهت مركب ( بكسر كاف ) يعنى علتى كه اجزاء را به يكديگر جمع و تركيب نمايد . و پس از ثبوت اين مطلب ( كه واجب الوجود نميشود مركب باشد ) نفى ساير صفات سلبيه ( يعنى جسم يا جوهر يا عرض بودن ، مرئى بودن ، محل حوادث بودن ، شريك داشتن ، معانى ، يعنى صفات زايد بر ذات داشتن ) ثابت